Atdhetari që dokumentoi historinë Lef Nosi Në qoftëse sot kombi shqiptar ruan dokumentuar në gjuhën shqipe aktin madhor të shpalljes së Pavarsisë së Shqipërisë Me 28.11.1912, kjo i dedikohet Lef Nosi ,ministër i qeveris së Ismail Qemali .Kush ishte Lef Nosi,pr të cilin sot shqiptarët dinë fare pak,ose aspak,falë një heshtje kriminale që e mbuloi për gjysëm shekulli këtë emër.Lef Nosi lindi në familjen e dëgjuar të Nosëve të kalasë në 1876.Mësimet e para i mori në vendlindjen,ndërsa ndoqi gjimnazin grek të Ahinës.Po këtu nisi studimet e larta në degën e farmacisë.Veprimtarinë atdhetare,politike shoqërore e nisi në vitin 1909 me celjen e të parë gazetë në gjuhën shqipe “Tomorri”është një nismëtarët e kongresit të elbasanit dhe të hapjes së shkollës së parë Normale në këtë qytet.Dy artikuj të tij në gazetën “Tomorri”të përkthyer nga shtypi i parisit,bënë që “ Turqit e rinj”ta internojnë në Brusë të Turqisë.Në aktin diplomatik të shpalljes së pavarisë së Shqipëris Lef Nosi luan një rol të dorës së parë.Shumë nga dokumentat themeltar të shtetit të ri shqiptar dhe notat drejtuar fuqive të mëdha janë hartuar nga dora e tij.”Në Vlonë më 15/28të vjeshtës së tretë 1328/1912.pas fjalëve që tha Z.Kryetar Ismail Kemal Beu,me të cilat tregoi rrezikun e math në të cilin ndodhet shipëria me sot të bahet në vehte,e lirë emosvarme” Të gjitha dokumentacioni i shpalljes së pavarsisë dhe vendimet e qeverisë së Vlorës,ku ishte ministër i postës-telegrafës,ai i ruajti dhe i botoi për herë të parë në vitin 1924.Në 1919-1920 është antar i delegacionit shqiptar në konferencën e Paqes në Paris,kur vendoseshin fatet e popujëve nga vendimet e fuqive fituese të luftës së I botërore.Shqiptarët sot njohin fjalimin emocional të Nolit në këtë konferencë,por nuk njohin rolin e dokumentave autentike,që paraqiti Lef Nosi për të vertetuar të drejtate popullit shqiptar për të jetuar i lirë në trojet e veta.Ai ishte mik i ngushtë me disa personalitetëve shkencor me famë botërore si Norbert Jaklidhe Margeret Hazllëku.Në fund të vitit 1943,pas futjes së trupave gjermane në shqipëri,është një nga katër antarët e regjencës që përbëhej nga :Lef Nosi,Patër Anton Harapi,Mehdi Frashëri,dhe Fuat Dibra.Asnjëherë nuk është përmendur roli i këtyre burrave të ndritur(dy prej këtyre jan firmëtar të aktit të Pavarsisë)në shmangjen e gjakderdhjes në trojet shqiptare.Gjatë kësaj periudhe mbi 150 normalist u dërguan në viset shqiptare të Kosovës,Maqedonisë,dhe Çamëris për të mësuar fëmijëve gjuhën shqipe.Vërtet Shqiptarët sot krenohen se janë i vetëm vend në Europës që nuk dorëzoi cifut në duart e gjermanëve.,por kujt i dedikohet kjo merit.Mos vallë atyre njerzëve që ndryshuan historin dhe të padisnin për një goje mikun tek sigurimi.Se kush ja preu rrugën për në komandaturën Gjermane,se kush ia kucigojën spiunëve shqiptar e tregon një fkt kuptim plotë.Rigjenti,nazistë “tradhëtari”Lef Nosi,strehoi në shtëpin e tij në Elbasan strehoi dy familje cifute.Sot emri Nosi shkruhet me gërma të arta në memorialin e atyre qqë mbrojtën cifutët gjatë luftës së dytë botërore,në Jeruzalem.Në fillim të vitit 1945 Lef Nosi strehohet nga miku i tgij Adem Samurri në mengel pranë elbasanit.I sëmurë,i plakur, në moshën 70 vjec detyrohet të niset fshahtas në Tiranë për kurim.Atje kapet nga agjentët e sigurimit dhe pushkatohet në vitin 1945.Pasuria e tij,u bë pre një plackitje të pashembullt.Bibloteka etij përmbante mbi 10 mijë vëllime me vlera të rralla për albanologjinë dhe arkeologjin dhe historin botërore u shpërnda dhe u vodh në mënyr të paskrupullt.Për të kuptuar se cpërmasa kishte arkivi personal i Lef Nosi mjafton të shënojmë faktin se fondi i tij në AQSH sot,përmban një vëllim prej 12mijë faqesh me vlerë dokumetave.po kaq ndodhen në muzeun etnografik të elbasanit,në biblotekën kombëtare në Tiranë Fondi i tij përmban përkthime e dokumentëve historike të gjykatës turke(Sheriatit) i cili fillon që nga viti 1560 dhe regjistrat e vjetër të esnafëve,kronologji të ngjarjëve historike,veprën e anonimit të elbasanit,të Kristoforidhit,dokumenta e lidhjes së Prizerenit dhe të kryengritjeve të vitëve 1910-1912 si dhe fondi i pavarsisë botuar për fat të mirë në 1924 nën titullin”Dokumente historike për ti shërbyer çështjes sonë kombtare”Një vlerë e rrallë ka pasur edhe fondi i tij në monedha antike dhe objekte arkeologjike,të cilat sot ndodhen në duart amatore,shumë pak që shpëtuan
Shkruaj një koment